Ngữ pháp JLPT N5 · Phần 07 · Động từ và trợ từ
〜は(対比)
〜は(対比) (wa) nghĩa là “は đối chiếu (còn … thì …)”.
Cấu trúc
- [N] は [V]
- [N] (で/と/へ) は [V]
Cách dùng
Ngoài cách dùng chỉ chủ đề (mẫu 01) và chủ thể hành động đã học, trợ từ は còn dùng để đối chiếu. Đối chiếu nghĩa là ngầm ý “khác với trường hợp khác, trường hợp này thì…”.
- 明日、働きます。明後日は 働きません。(Mai tôi làm việc. Còn ngày kia thì không.)
Ở ví dụ trên, khi chỉ nói “mai làm việc” thì 明日 không cần trợ từ. Nhưng khi nói tiếp “ngày kia không làm”, thì “ngày kia” rõ ràng được đem ra đối chiếu với “ngày mai làm việc”. Ngữ cảnh như vậy gọi là đối chiếu. Phần được đem ra đối chiếu sẽ thêm は phía sau.
Ngoài thời gian, có thể đối chiếu phương tiện, người cùng làm, đối tượng, nơi chốn, dụng cụ… Chỉ cần đặt は sau phần được đối chiếu. Nếu trợ từ trước は là が hoặc を thì phải bỏ が, を.
- 土曜日、池袋へ 行きます。日曜日は 新宿へ 行きます。(Thứ Bảy tôi đi Ikebukuro. Còn Chủ nhật thì đi Shinjuku.)
- 電車で 東京へ 行きます。バスでは 行きません。(Tôi đi Tokyo bằng tàu điện. Không đi bằng xe buýt.)
- 妹と 東京へ 行きましたが、弟とは 行きませんでした。(Tôi đi Tokyo với em gái, nhưng không đi với em trai.)
- 私は 魚は 食べますが、肉は 食べません。(Tôi ăn cá, nhưng không ăn thịt.)
- 電車では タブレットで 小説を 読みます。スマホでは 読みません。(Trên tàu thì tôi đọc tiểu thuyết bằng máy tính bảng. Không đọc bằng điện thoại.)
- A: いつも 自転車で 近くの スーパーへ 行きます。(Tôi thường đi xe đạp đến siêu thị gần nhà.) — B: そうですか。じゃあ 会社へは 何で 行きますか。(Vậy à. Thế còn đi công ty thì bằng gì?)
Lưu ý
Trong câu phủ định, có thể dùng は thay cho が, を, hoặc đặt は sau に, で, と, へ… Lý do là ngữ cảnh phủ định thường mang ý đối chiếu với câu khẳng định, nên は ở câu phủ định cũng có thể hiểu là は đối chiếu.
- (Khẳng định) 私は お酒を 飲みます。(Tôi uống rượu.) → (Phủ định) 私は お酒を/は 飲みません。(Tôi không uống rượu.)
- (Khẳng định) 私は 日本が 好きです。→ (Phủ định) 私は 中国が/は 好きではありません。(Tôi không thích Trung Quốc.)
- (Khẳng định) 妹と 行きます。→ (Phủ định) 弟と/とは 行きません。(Không đi với em trai.)
Ví dụ
- ビールは 飲みますが、ワインは 飲みません。
Tôi uống bia, nhưng không uống rượu vang. - 平日は 忙しいです。週末は 暇です。
Ngày thường thì bận. Cuối tuần thì rảnh.
